“İzmir’i büyük bir su kıtlığı bekliyor.”
Mart 2025’ten beri gelecek büyük felaketi böyle dillendirdim. Önlem alınması söyledim ama bugüne kadar hiçbir şey yapılmadı!
İzmir barajları doluluk oranını geçen yıl ne kadardı bu yıl ne kadar diyerek göreli olarak analiz edebilir.
22.9.2025 tarihi itibariyle İzmir barajlarının geçen yıl ve bugünkü doluluk oranları şöyledir:
Tablodan da görüleceği üzere bugün itibariyle Tahtalı, Balçova, Gördes, Ürkmez ve Alaçatı Kutlu Aktaş barajlarında su bitmiştir.
Geçen yıl bu tarihte Tahtalı Barajının yaklaşık % 18’i doluymuş. Bu veri yetersiz olsa da su varmış.
Bu barajların en önemlisi Tahtalı Barajı’dır. İzmir’in su gereksiniminin % 40 – 45 Tahtalı Barajı’ndan sağlanmakta(ydı)dır.
Tahtalı Barajı’nın (İzmir medyasında yayınlanan) son hali ise yukarıdadır.
İzsu’nun her gün yayınladığı İzmir Barajları Doluluk Tablosunda Tahtalı Barajında su seviyesi % 4 diye yazılmış olsa da, balçıktan oluşan kalan suyun kullanılması son derece zordur.
BU AŞAMADA NE YAPILABİLİR ?
Konunun uzmanı olmayan doğasever biri olarak naçizane önerilerim şunlar olabilir:
i)-İzmir Büyükşehir Belediyesi bu yıl ki su kıtlığını (barajlar boşken) fırsata çevrilebilir.
Tahtalı Barajı ampirik bulguları, su derinliğinin çok az, su yüzeyinin (suyun yayıldığı alanın) ise çok geniş olduğunu göstermektedir.
Dolayısıyla, güneşle temas eden çok geniş bir baraj yüzeyi söz konusudur. Yüzey genişliği buharlaşan su miktarının çok fazla olmasına neden olmaktadır.
İzmir BŞB bunu tersine çevirmek için baraj havzasına müdahale etmek zorundadır.
Tahtalı Barajı su derinliğinin yükseltilmesi için baraj zemini olabildiğince kazılıp çıkartılmalı, baraj havzasında çok derin bir çukur açılmalıdır.
Su olduğunda 1 metre olan derinlik kazı çalışmasıyla 50 metreye çıkarılabilirse, buharlaşma kaynaklı su kaybı da minimuma indirilebilecektir.
Yılın 10 ayını güneşli geçiren İzmir’in derin ve yüzeyi dar barajlara gereksinimi vardır.
Bugünkü yeryüzü şekli böyle bir duruma izin vermiyorsa, belediyecilik ile derin ve yüzeyi dar barajlar yapılabilir.
Derin çukur açıldıktan sonra baraj havzası zemini analiz edilmeli ve su kaçağına neden olabilecek çatlaklar, kırıklar olup olmadığı tespit edilmelidir. Baraj zeminin de çatlak ve kırık tespit edilirse buraların betonla doldurulması sağlanabilir.
Dolayısıyla, baraj suyunun yer altına gitmesi önlenmelidir.
ii)-Baraj çevresine kısa sürede çabuk büyüyen ağaçlar dikilmelidir.
Dikilecek ağaçların barajın güneşle temasını kesip, baraja gölge yapması sağlanmalıdır.
iii)-Baraj zeminine suda yetişip, büyüyen (lotus, nilüfer, bambu, su papatyası ve su düğün çiçeği gibi) geniş yapraklı bitki tohumları atılmalıdır.
Baraj su yüzeyi yukarıdaki gibi geniş yapraklı bitkilerle kapatılabilirse, barajda biriken suyun güneşle teması azalacaktır.
iv)-Yeni baraj alanları araştırılmalıdır. Barajların deniz seviyesinden çok yüksekte değil de çok düşükte olması sağlanmalıdır. Bu kapsamda Nif Dağı etekleri araştırılmalı, Kemalpaşa Vişneli Köyü gibi yerlerde dağın zirvesinden gelip yüzeye çıkan su kaynakları özellikle kış aylarında bir barajda toplanması sağlanmalıdır.
v)-En önemlisi de kirli su arıtımının doğru, sağlıklı ve sürekli şekilde yapılması, arıtılan suyun ise tarım sulamasında kullanılması sağlanmalıdır.
Global ısınma kaynaklı sıcaklık artışlarına karşı çözüm önerileri bulmak imkansız olabilir ama var olan su potansiyelinin heba edilmesi önlenmeli, kurumların (özellikle İzmir BŞB’nin) su kaybı önlemlerini uygulamaya geçirmesi gerekmektedir.
Bol ve sürekli yağmurlu günler dileğiyle.
İbrahim Naki AVŞAR (23.9.2025) Karşıyaka / İZMİR
(Doğasever)
