Yaşanmış bir olayı size anlatmak istiyorum.
2017 – 2018 yıllarında AKP’li Torbalı Belediyesi, köyden mahalleye dönüşen Özbey Mahallesi için ihale yoluyla bir imar planı yaptırdı.
Bu imar planında Özbey Mahallesi’nin halihazır (yani, 2017 yılındaki) durumu yerine 1985 yılına ait köy yerleşik alanı baz alındı !!!
2017 – 1985 arasında tam 32 yıl vardır.
Düşünün imar planı 32 yıl önceki yerleşik alanı baz alarak yapıldı!!! İmar planı 32 yıl geriden geldiği için hiçbir soruna çözüm getiremedi.
Peki, bu planın eksikleri ve yanlışları neydi derseniz, anlatayım.
1)-İmar planının hedef yılı yoktu. “Hedef yılınız nedir ?” sorusuna bugüne kadar hiç kimse yanıt veremedi.
2)-İmar planı sınırı tarafsız ölçütlere göre belirlenmedi. İmar plan sınırı mevzuat gereği eşiklere yaslanmalıdır. Bir yerleşim biriminin nesnel eşikleri ise yol, orman, dere, yerleşim alanı içindeki en son ev veya varsa kamu tesislerini de içine alan sınırdır. Oysa, yapılan planlamada varolan eşiklerin hiç birisi dikkate alınmadı.
Bu nesnel ölçütlerin uygulanması, keyfiliği önleyip, suiistimal yapılmasının da önüne geçilmesini sağlayan unsurlardır.
3)-İmar planı alanı içindeki arsaların çıplak mülkiyet ve kullanma, yararlanma durumuna hiç bakılmadı. Plan alanı içindeki arsaların % 92’sinin mülkiyeti Hazineye, kalan % 8 ise vatandaşlara aitti. Hazineye ait arsalar ise vatandaşlar tarafından işgal edilip, üzerine kaçak yapılar yapılarak fiilen kullanılıyordu. Çıplak mülkiyet hakkının Hazine’de, kullanma yararlanma hakkının ise fiilen vatandaşlara ait olması, bu arsalarda ifraz edilememe (bölünememe) problemine yol açtı.
Bölünememe problemini somut bir örnek ile şöyle açıklayabiliriz.
Vatandaş Ahmet Bey, Özbey Mahallesi içinde Hazine’ye ait örneğin 5 bin m2 arsayı yıllar önce işgal etmiş, buranın üzerine evler, tarımsal yapılar (ahır, ağıl, değirmen) yapmıştı. Vatandaş Ahmet işgal ettiği arsa üzerindeki yapılar için emlak vergisi verdiği gibi su, elektrik, telefon hatta doğal gazdan yararlanmaktaydı.
Hazine, 5.000 m2 olan bu arsayı, işgalciden dolayı böleme(z)di. İşgalciler ise arsanın maliki olmadıkları için onlar da arsayı bölemediler.
Aklı beş karış havada gezen plancı geçinenler ise işgal edilen arsalardaki bölünememe problemini atlamış (dikkate almamış) ve her bir 200 m2 arsaya, bir aile yerleştirmişlerdi. Düşünün, vatandaş Ahmet’in işgal ettiği 5 bin m2 arsaya, 25 aile yerleşecek diye plan yapılmıştı !!!
Bu irrasyonel planlama mantığı doğrultusunda yapılan imar planı sonrasında, yerleşim ve gelişme alanı içinde bugüne kadar hiç kimse yasal mevzuata uygun tek bir ev bile yapamadı.
Torbalı Belediyesi’ne geçen gün yazdığım yazı ile Özbey Mahallesinde “son sekiz yılda (yani, imar planı sonrasında) imar planı yerleşim ve gelişme alanı içindeki arsalar üzerine yapılan yapılar için kaç tane yapı (inşaat) ruhsatı verildi” diye sorduğumda aldığım yanıt nedir, biliyor musunuz?
Son sekiz yılda, Torbalı Belediyesi’nce toplam üç tane inşaat ruhsatı verildiği tarafıma bildirildi. Bu yapıların da kamu binaları olma ihtimali son derece yüksektir. Çünkü, Özbey Mahallesi yerleşim alanı içine bir ilköğretim okulu, bir taziye evi yapıldı bir de cami yenilemesi yapıldı diye biliyorum.
Ya da özel kişilere ait % 8’lik bölüme inşaat ruhsatı alınarak bu üç yapının yapıldığını söyleyebiliriz.
Peki, son sekiz yılda imar planı alanına ve çevresine kaç tane kaçak yapı yapıldı diye soracak olursanız, YÜZLERCE KAÇAK YAPI YAPILDI diyebilirim. Aşağıdaki fotoğraftaki yapıların tamamı kaçak yapıldı ya da kaçak duruma düşürüldü.
2017-2018 yılındaki imar planı ne işe yaradı derseniz, hiçbir işe yaramadı diyebilirim. Düşünün, Torbalı Belediyesi ve İzmir BŞB ihale ile imar planı yaptırıyor ama teslim edilen çalışmanın İMAR PLANI DEĞİL DE ÇÖP OLDUĞUNU bugüne kadar anlayamadılar, anlamamazlığa getirdiler.
Peki, harcanan para nereye gitti?
ÇÖPE GİTTİ.
4)-Düşünün bir kere, planlama alanı içinde bulunması gereken Torbalı Belediyesi Veterinerlik Müdürlüğü binası bile plan sınırı dışında bırakılarak KAÇAK YAPI olmasına neden olundu. Plancı geçinenler, Özbey Mahallesi’nde bir Veterinerlik Müdürlüğü binası olduğunu bile bilmiyorlardı!!!
5)-Vatandaşlarla iletişim kurulmayıp, vatandaşların ihtiyaçları dikkate alınmadan planlama yapıldığı için fiilen 4-5 katlı bina yapılan mahalleye sadece iki katlı yapı yapılması öngörüldü. Doğal olarak vatandaşlar da imar planına aykırı 4-5 katlı KAÇAK YAPILAR YAPMAYA DEVAM ETTİLER. Özbey Mahallesi, sözde imar planı sonrasında KAÇAK YAPI CENNETİNE dönüştürüldü.
Kamu bile yerleşim alanı içine 4 (dört) katlı KAÇAK İLKÖĞRETİM OKULU YAPTI !!!
6)-Plancı geçinen kişiler, planın geçmiş değil, gelecek öngörüsü olduğunu dahi bilmeden imar planı yaptılar. Dün planlan(a)maz, ancak ve ancak yarın (yani, gelecek) planlanabilir dediğimiz halde, tarafıma boş boş bakılarak, hiçbir şey yapılmadı!!!
Dün sinemaya gideceğim, denilemez ki dediğim halde plancı geçinenler boş boş bakmaya devam ettiler.
7)-Zamanında planlama yapılmalı ki, sosyal donatı ve alt yapı alanları boş iken kamunun uhdesine geçsin dediğimiz halde yine umursamazlıkla karşılaştık. Kamu yararı ve kamu hizmeti verme saikiyle hareket edilmedi.
8)-Yaşanan Özbey Mahallesi örneği bize şunu göstermiştir:
Çarpık, kaçak yapılar ile yetersiz sosyal donatı ve alt yapı probleminin bir numaralı sorumlusu belediyelerdir.
İzmirliler için böyle belediyelerin olmaması, kapatılması daha iyi olacak gibi duruyor.
Plancı geçinenlere de boş yere maaş ödemesi yapılmamış olur.
PLANLAMA CİDDİ BİR İŞTİR.
İbrahim Naki AVŞAR (25.1.2026) Karşıyaka / İZMİR
