5393 s.Belediye Yasası ile 5216 s. Büyükşehir Yasası’nda belediyelerin yetki, görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir.
5216 s. Büyükşehir Belediye Yasası’nın 7.maddesinde Büyükşehir Belediyelerinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları düzenlenmiştir.
7/b maddesi ise şöyledir :
“Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak;“
büyükşehir belediyesine ait bir yetkidir.
Yasa çok açık olarak diyor ki büyükşehir belediye sınırları içinde nazım imar planı yapma/yaptırma/onaylama yetkisi büyükşehir belediyelerine ait bir yetkidir.
Bu maddede Nazım İmar Planı (NİP) yapma yetkisi devredilebilir diye bir hüküm var mı?
Yok.
“Kamu hukukunda “yetki“, özel hukuktakinin tersine, bir yükümlülük de ifade eder. Kamu görevlisi, kendisine verilen yetkileri kullanmak zorundadır. Yetkiyi kullanmama, hukuka aykırı kullanma gibi, bir iptal nedeni olabilir. Yetki, çoğu kez kullanılması gereken hukuksal bir güçtür, görev niteliği de taşır. Bu nedenle yetki daima yasal bir dayanağa, önceden yayınlanmış bir hukuk kuralına gerek gösterir.
Yetki kamu düzeni ile ilgilidir. Yetki ile ilgili kurallar, genişletici bir biçimde yorumlanıp, uygulanamaz. Taraflar davanın her aşamasında yetkisizlik durumunu ileri sürebilirler. Yetkisizlik, taraflarca ileri sürülmese bile yargı yerlerince kendiliklerinden incelenebilir. Yetkisiz bir yerin aldığı kararın, sonradan yetkili makamca benimsenmiş olması işleme sağlık kazandırmaz.” (x)
(x) : (Prof. Dr. Turgut Tan, İdare Hukuku, güncelleştirilmiş 5.basım. Turhan Kitabevi, s. 831-832.)
Bu hukuki girişten sonra gelelim asıl konumuza.
Bornova Belediyesi tarafından Kazım Dirik, Yeşilova ve Karacaoğlan Mahalleleri sınırlarında 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu yapıldığı gibi
aynı yerin
1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu da İzmir BŞB değil de Bornova İlçe Belediyesi tarafından yapılmıştır!!!
İyi de, Bornova Belediyesi ilçe belediyesidir dolayısıyla NİP ve revizyonu yapma yetkisine sahip değildir.
Prof. Dr. Turgut Tan yukarıda belirtilen kitabında ne diyordu?
“”Kamu hukukunda “yetki” özel hukuktakinin tersine, bir yükümlülük de ifade eder. Kamu görevlisi, kendisine verilen yetkileri kullanmak zorundadır.
Yetki kamu düzeni ile ilgilidir. Yetki ile ilgili kurallar, genişletici bir biçimde yorumlanıp, uygulanamaz. “
Yaşatılan sorun yeteri kadar açık değil mi?
İzmir BŞB kendisine ait yetkiyi kullanmıyor, kullanmak istemiyor. Oysa, NİP yapma yetkisi/yükümlülüğü İzmir BŞB’ne ait bir görevdir.
Peki, bir ilçe belediyesi olan Bornova Belediyesi’ne ne diyelim?
Ne zaman NİP yapma yetkisi bir ilçe belediyesine verilmiştir?
Bornova Belediyesi tarafından Kazım Dirik, Yeşilova ve Karacaoğlan Mahalleleri sınırlarında 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ile 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu çalışması İzmir BŞB İmar Komisyonu’ndan ve belediye meclisinden geçmiş, askıya çıkmış ve askıdan indirilmiştir.
Bu planı, halk (!!!) hariç birçok ilgili kişi ve birim görmüş ve denetlemiştir !!!
Hadi, meclis üyeleri imar mevzuatını bilmeyebilir diyelim de imar komisyonu bir ihtisas komisyonudur, bu tür hatalı işlemleri bilmesi, bulması, kontrol etmesi gerekmez mi? Bu komisyonlarda görev yapacak kişilerin işin uzmanı olması beklenir/gerekir.
Yukarıda belirtilen sorun usul değil, esasa ilişkin bir hatadır.
Yetkisini bilmeyen belediye nasıl olabilir?
“Yetki” konusu, idare hukukunun en önemli ayaklarından birisidir ve kamu düzeni ile ilgilidir.
İmar konusunun bilgisizliğe, yanlış-kulaktan dolma bilgiye gelir tarafı yoktur.
Bu komisyonda görev yapacak kişiler ahbap-çavuş ilişkisi seçil(e)mezler.
Yıllardır hep “İhtisas komisyonlarına işin uzmanı, planların nasıl olması gerektiğini bilen, bürokratlara ve diğer kişilere bilgi açısından bağımlı olmayan, yanlışlığa hayır diyebilen kişileri seçin ve getirin.” derim.
Bunu da gördüm ya “pes doğrusu” !!!
İbrahim Naki AVŞAR (20.04.2026) Karşıyaka / İZMİR
