5393 s.Belediye Yasası ile 5216 s. Büyükşehir Yasası’nda belediyelerin yetki, görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir.
5216 s. Büyükşehir Yasanın 7/b maddesi ise şöyledir :
“Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak;“
büyükşehir belediyesine ait bir yetkidir.
Görüldüğü üzere yasa çok açık olarak diyor ki büyükşehir belediye sınırları içinde nazım imar planı yapma/yaptırma/onaylama yetkisi büyükşehir belediyelerine ait bir yetkidir.
Peki, yasada Nazım İmar Planı (NİP) yapma yetkisi devredilebilir diye bir hüküm var mı?
Yok.
“Kamu hukukunda “yetki“, özel hukuktakinin tersine, bir yükümlülük de ifade eder. Kamu görevlisi, kendisine verilen yetkileri kullanmak zorundadır. Yetkiyi kullanmama, hukuka aykırı kullanma gibi, bir iptal nedeni olabilir. Yetki, çoğu kez kullanılması gereken hukuksal bir güçtür, görev niteliği de taşır. Bu nedenle yetki daima yasal bir dayanağa, önceden yayınlanmış bir hukuk kuralına gerek gösterir.
Yetki kamu düzeni ile ilgilidir. Yetki ile ilgili kurallar, genişletici bir biçimde yorumlanıp, uygulanamaz. Taraflar davanın her aşamasında yetkisizlik durumunu ileri sürebilirler. Yetkisizlik, taraflarca ileri sürülmese bile yargı yerlerince kendiliklerinden incelenebilir. Yetkisiz bir yerin aldığı kararın, sonradan yetkili makamca benimsenmiş olması işleme sağlık kazandırmaz.” (x)
(x) : (Prof. Dr. Turgut Tan, İdare Hukuku, güncelleştirilmiş 5.basım. Turhan Kitabevi, s. 831-832.)
Bu hukuki girişten sonra asıl konumuza gelelim
Bornova Belediyesi tarafından Kazım Dirik, Yeşilova ve Karacaoğlan Mahallelerine ilişkin 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu yapılmıştır.
aynı yerin
1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu ise (İzmir BŞB tarafından değil de) Bornova Belediyesi tarafından yapılmıştır!!!
İyi de, Bornova Belediyesi ilçe belediyesidir dolayısıyla NİP ve NİP revizyonu yapma yetkisi yoktur.
Prof. Dr. Turgut Tan yukarıda belirtilen kitabında ne diyordu?
“”Kamu hukukunda “yetki” özel hukuktakinin tersine, bir yükümlülük de ifade eder. Kamu görevlisi, kendisine verilen yetkileri kullanmak zorundadır. Yetki kamu düzeni ile ilgilidir. Yetki ile ilgili kurallar, genişletici bir biçimde yorumlanıp, uygulanamaz. “
Ortaya çıkan sorun yeteri kadar açık değil mi?
İzmir BŞB kendisine ait olan yetkiyi kullanmıyor ya da kullanmak istemiyor. Oysa, NİP yapma yetkisi/yükümlülüğü İzmir BŞB’ne ait bir görevdir.
Peki, ilçe belediyesi olan Bornova Belediyesi’ne sahip olmadığı bir yetkiyi kullandığı için ne demek gerekir?
NİP yapma yetkisi, bir ilçe belediyesi olarak kurumunuza ne zaman verilmiştir?
Bornova Belediyesi’nin hazırladığı 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonu ile 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu çalışması İzmir BŞB İmar Komisyonu ile büyükşehir belediye meclisinden geçerek askıya çıkmış, bir ay askıda kaldıktan sonra askıdan indirilmiştir.
Halk hariç (!!!), planlama ile ilgili birçok kişi ve birim bu planları görmüş ve denetlemiştir !!!
Hadi, “meclis üyeleri imar mevzuatını bilmiyor” diyelim de İzmir BŞB İmar Komisyonu bir ihtisas komisyonu olduğu için bu tür hatalı işlemleri bilmesi, bulması, kontrol etmesi gerekmez mi?
Bu komisyonda görev alan kişilerin (diğer komisyonlardaki gibi) işin uzmanı olması gerekmiyor mu?
Nazım planının iptalini zorunlu hale getiren yetki yanlışlığını ilgili hiç kimse görmemiş ve sorunu atlamıştır!!!
Yukarıda belirtilen sorun bir usul hatası değil, esasa ilişkin hatadır.
Yetkisini bilmeyen belediye, nasıl olabilir?
“Yetki” konusu, idare hukukunun en önemli sacayaklarından birisidir ve kamu düzeni ile ilgilidir.
İmar işlemlerinin bilgisizliğe, yanlış-kulaktan dolma bilgiye gelir tarafı yoktur.
İhtisas komisyonlarında görev yapacak kişilerin konunun uzmanı olan kişiler arasından değil de ahbap-çavuş ilişkisi ile belirlenmesi, o kente yapılacak en büyük kötülüktür.
Yıllardır hep “İhtisas komisyonlarına işin uzmanı, işin nasıl yapılması gerektiğini bilen, bürokratlara ve diğer kişilere bilgi bağımlısı olmayan, yanlışlığı görüp, hayır diyebilecek kişileri seçin ve göreve getirin.” derim.
Durum ortadadır.
Böyle bir hatayı da gördüm ya, “pes doğrusu” !!!
İbrahim Naki AVŞAR (20.04.2026) Karşıyaka / İZMİR
